Ewa Podsiadło

WIOŚ Kraków

Ochrona środowiska przed hałasem

Osieczany, 31 maja 2006r.

1. Obowiązujące akty prawne

- ustawa POŚ wraz z szeregiem rozporządzeń wykonawczych

2. Źródła hałasu oraz ich wskaźniki (parametry)

a) przemysłowy (źródła pośrednie i bezpośrednie – poszczególnych instalacji)

b) komunalny (kluby, sklepy, restauracje, hotele, itp.)

c) komunikacyjny

- drogi (przebieg trasy, natężenie ruchu pojazdów)

- linie kolejowe (przebieg linii, natężenie ruchu pociągów)

- lotniska, lądowiska (ilość operacji lotniczych: startów, lądowań, przelotów)

3. Kompetencje organów (służb) ochrony środowiska

- wojewodów, starostów, wójtów oraz wioś

4. Walka z hałasami przemysłowymi (komunalnymi)

a) stan formalno-prawny dot. lokalizacji i użytkowania obiektu

b) pomiary akustyczne (emisji hałasu) w otoczeniu obiektu – ocena stanu akustycznego w oparciu o normy

c) wydawanie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu emitowanego do środowiska

d) hałas w pozwoleniach zintegrowanych

e) obowiązki dla przedsiębiorców prowadzących instalacje (urządzenia)

f) działania ochrony akustycznej

g) obszary ograniczonego użytkowania

h) przeglądy ekologiczne

i) strefy przemysłowe

j) sankcje

5. Ochrona przed hałasami komunikacyjnymi

a) obowiązki zarządców dróg, kolei, lotnisk

b) badania monitoringowe stanu akustycznego środowiska

c) mapy akustyczne

d) programy ochrony akustycznej

e) obszary ograniczonego użytkowania (zasięgi obszaru oraz warunki)

1. Aktualne akty prawne (po zmianach ustawy POŚ z 18 maja 2005r. wg Dz.U. Nr 113 poz. 954 – mających na celu dostosowanie się do prawa UE oraz uporządkowanie dotychczasowych przepisów dot. ochrony przed hałasem)

· Ustawa zasadnicza Prawo Ochrony Środowiska z dnia 27.04.2001r.– art. 112÷120a + szereg art. dot. wszystkich komponentów zanieczyszczania środowiska

· Ustawa wprowadzająca POŚ z dn. 27.07.2001r. – terminy niektórych obowiązków: art. 14 i 18

· Brak nowych rozporządzeń wykonawczych do ustawy zasadniczej; do czasu ich wydania obowiązują dotychczasowe rozporządzenia:

- Rozporządzenie MŚ z dn. 29.07.2004r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. nr 178 poz. 1841) – do art. 113 POŚ

- Rozporządzenie MŚ z dn. 9.01.2002r. w sprawie wartości progowych poziomów hałasu (Dz.U. nr 8 poz. 81) – do art. 118 POŚ

- Rozporządzenie MŚ z dn. 23.12.2004r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji (Dz.U. nr 284 poz. 2842) – do art. 148 POŚ

- Obwieszczenie MŚ z dn. 23.09.2005r. sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2006 (M.P. Nr 57 poz.782)

- Rozporządzenie MŚ z dn. 23.01.2003r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów poziomów w środowisku substancji i energii przez zarządzającego drogą, linią kolejową, tramwajową, lotniskiem, portem (Dz.U. nr 35 poz. 308) – do art. 176 POŚ

- Rozporządzenie MŚ z dn. 17.01.2003r. w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, lotnisk…. (Dz.U. nr 18 poz. 164) – do art. 177 POŚ

- Rozporządzenie MŚ z dnia 26.07.2002r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie… (Dz.U. nr 122 poz. 1055) – do art. 201 POŚ (dot. pozwoleń zintegrowanych)

2. Wskaźniki hałasu – art. 112a POŚ

a) do polityki długookresowej (dot. w szczególności hałasów komunikacyjnych: drogowych, kolejowych, lotniczych):

L_DWN – długookresowy dobowy (dzienno-wieczorno-nocny) w ciągu roku

L_N – długookresowy średni nocny w ciągu roku (22.00 – 6.00)

b) do kontroli warunków korzystania ze środowiska w odniesieniu do 1 doby (dot. głównie hałasów przemysłowych i komunalnych):

L_AeqD – równoważny poziom hałasu dla pory dnia (6.00 – 22.00)

L_AeqN – równoważny poziom hałasu dla pory nocy (22.00 – 6.00)

Przewidziane jest rozporządzenie MŚ nt. w/w wskaźników wraz z poziomami dopuszczalnymi. Dotychczas obowiązują poziomy dopuszczalne dla punktu „b”, tj. dla 1 doby oraz inaczej zdefiniowany długookresowy poziom hałasu lotniczego (dla 6-ciu kolejnych najniekorzystniejszych miesięcy odpowiednio dla pory dziennej i nocnej).

Do omówienia tabela aktualnych dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku w            zależności od przeznaczenia terenu oraz rodzaju hałasu

3. Podział kompetencji organów administracji (służb)

a) wojewoda:

- wydawanie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu dla podległych mu „dużych” zakładów (art.115a),

- opracowywanie programów ochrony środowiska przed hałasem dla dużych obiektów komunikacyjnych poza aglomeracjami (dróg krajowych, autostrad, linii kolejowych, lotnisk) – art. 119

- tworzenie obszarów ograniczonego użytkowania oraz stref przemysłowych

b) starosta:

- wydawanie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu dla pozostałych zakładów (art.115a),

- sporządzanie co 5 lat map akustycznych miast (art. 118)

c) rada powiatu:

- wyznaczanie „stref ciszy” w aglomeracjach lub poza oraz na zbiornikach wodnych – w drodze uchwały (art. 116 i 118b),

- tworzenie programów ochrony przed hałasem dla dużych miast (>100tys. mieszkańców) – art. 119

d) wójt (burmistrz, prezydent):

- nakazanie osobie fizycznej eksploatującej instalację (urządzenie) wykonanie czynności ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko – art. 363

e) rada gminy:

- ustanawianie ograniczeń co do czasu funkcjonowania instalacji lub urządzeń (np. nagłaśniających) mogących negatywnie oddziaływać akustycznie na środowisko, z wyjątkiem miejsc kultu religijnego – art. 157 POŚ

f) wioś:

- badania monitoringowe hałasu

- kontrola przestrzegania przepisów (decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu) w oparciu o pomiary akustyczne

- nakładanie kar pieniężnych dla zakładów za nadmierną emisję hałasu do środowiska

- nakładanie grzywien (mandatów)

- wstrzymywanie (ograniczanie) działalności gospodarczej powodującej nadmierną emisję hałasu

4. Ochrona przed hałasami przemysłowymi (komunalnymi) – tok postępowania

a) ustalenie stanu formalno-prawnego dot. właściwych kompetencji, tj.:

- lokalizacji i użytkowania obiektu zgodnie z pozwoleniami architektoniczno-budowlanymi w zakresie przepisów Prawa budowlanego oraz planowania przestrzennego (w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości sprawą powinien zająć się organ nadzoru budowlanego)

- podobnie w przypadku hałasu od źródeł wewnątrz budynku (przenikającego do pomieszczeń mieszkalnych) problem również nie należy do kompetencji służb ochrony środowiska lecz sanepidu (właściwego terenowo PPIS)

- zagadnienie hałasu na terenach przemysłowych (w zakładach pracy) także nie należą do właściwości organów ochrony środowiska lecz sanepidu oraz Państwowej Inspekcji Pracy

b) przeprowadzanie pomiarów akustycznych (emisji hałasu) w otoczeniu zakładu (obiektu)

- ustalenie punktów pomiarowych ( na granicy najbliższej zabudowy mieszkaniowej lub terenu chronionego, na wysokości 1,5 i 4 m lub w świetle okna najniekorzystniejszej kondygnacji)

- odpowiednie warunki meteorologiczne (temperatura i wilgotność powietrza, prędkość wiatru)

c) wydawanie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu emitowanego do środowiska

- po przeprowadzeniu pomiarów akustycznych należy ustalić na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kwalifikację rozpatrywanego terenu (przy współpracy z organem gminy)

- po stwierdzeniu ponadnormatywnej emisji hałasu w zależności od przeznaczenia rozpatrywanego terenu należy wszcząć postępowanie w sprawie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu

- decyzja może zawierać dodatkowe warunki np. dot. źródeł hałasu, czasu ich pracy (przy ich ustalaniu należy jednak uważać, aby była możliwość ich egzekucji)

- ważność decyzji (decyzje wydane w oparciu o starą ustawę o ochronie i kształtowaniu środowiska z 1980r. ważne są do 30.06.2006r., a decyzje wydane jako pozwolenia na hałas w oparciu o POŚ ważne są do ustalonego terminu)

d) hałas w pozwoleniach zintegrowanych

- nakładanie warunków w oparciu o przedłożoną dokumentację wraz z pomiarami akustycznymi we wniosku o pozwolenie )

- zawiera podobnie jak decyzja branżowa o dopuszczalnym poziomie hałasu wskaźniki L_AeqD i L_AeqN dla danego terenu wraz z dodatkowymi warunkami – art. 211 POŚ

e) obowiązki dla przedsiębiorców prowadzących instalacje (art.145-157 POŚ)

- dotrzymywanie standardów emisji hałasu (jako poziomu mocy akustycznej instalacji); przy czym aktualnie brak jeszcze rozporządzenia wykonawczego MŚ

- zapewnianie prawidłowej eksploatacji instalacji (urządzenia)

- prowadzenie okresowych pomiarów akustycznych (w przypadku posiadania przez podmiot pozwolenia zintegrowanego lub decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu))

- ewidencjonowanie wyników pomiarów i ich przechowywanie przez 5 lat

- przedkładanie wyników pomiarów do wioś

- zgłaszanie instalacji do eksploatacji, nie wymagających pozwolenia, mogących negatywnie oddziaływać na środowisko – na 30 dni przed planowanym terminem oddania (brak jeszcze rozporządzenia wykonawczego)

- zakaz używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających na terenach zabudowanych oraz rekreacyjno-wypoczynkowych (za wyjątkiem okazjonalnych uroczystości lub komunikatów dla bezpieczeństwa publicznego)

f) stosowane działania ochrony akustycznej

- środki ochrony czynnej – zabezpieczenia przeciwhałasowe dla źródeł hałasu (np. zmiany konstrukcyjne, tłumiki hałasu, obudowy akustyczne, itp.)

- środki ochrony biernej – na drodze propagacji hałasu (ekrany akustyczne)

- działania organizacyjne (zakazy, nakazy)

g) obszary ograniczonego użytkowania (art.135)

- tworzy wojewoda lub starosta w oparciu o ocenę oddziaływania na środowisko, analizę porealizacyjną lub przegląd ekologiczny

- określa się granice obszaru oraz warunki z jego korzystania (ograniczenia, wymagania dla budynków itp.)

h) przeglądy ekologiczne (art. 237-238)

- zobowiązuje do ich sporządzenia starosta lub wojewoda w przypadku okoliczności wskazujących na negatywne oddziaływanie instalacji na środowisko

i) strefy przemysłowe (nowość - art.136a)

- tworzone na wniosek właściciela terenu (w przypadku odpowiedniej kwalifikacji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego)

- ustanawia wojewoda w porozumieniu z PWIS (w drodze rozporządzenia)

j) sankcje

· kary pieniężne za przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego do środowiska (art. 298-308) – wysokość według stawek jednostkowych za 1dB przekroczenia dla 4-ch progów w zależności od pory dnia lub nocy:

pora dzienna pora nocna

1-5 dB 8,91 zł 11,16 zł

5-10 dB 15,61 zł 18,96 zł

10-15dB 22,30 zł 26,78 zł

>15 dB 33,45 zł 40,16 zł

· grzywny (mandaty, kolegia): brak zgłoszenia nt. planowanego oddania do użytkowania obiektu (art. 331), naruszanie warunków decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu (art. 337a), naruszanie ograniczeń dot. stref ciszy (art. 338), brak pomiarów akustycznych (art. 349 i 350)

· wstrzymywanie użytkowania instalacji: eksploatowanej z naruszeniem warunków pozwolenia zintegrowanego (art. 365) oraz w przypadku przekroczenia warunków decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu (art.367 ust.5) – po wcześniejszym ustaleniu terminu usunięcia naruszenia

5. Ochrona przed hałasami komunikacyjnymi

a) obowiązki zarządców dróg, kolei, lotnisk – art. 173-179 POŚ

- zapewnianie ochrony środowiska przed hałasem poprzez stosowanie zabezpieczeń akustycznych oraz właściwą organizację ruchu

- dotrzymywanie standardów jakości środowiska (dopuszczalnych wskaźników hałasu)

- prowadzenie okresowych pomiarów akustycznych

- przedkładanie wyników pomiarów wojewodzie i wioś

- sporządzanie map akustycznych terenów w otoczeniu obiektów akustycznych o „dużej energii” (we fragmentach dla właściwych powiatów) – co 5 lat

- przedkładanie fragmentów map akustycznych właściwemu staroście, a całość wojewodzie i wioś

b) badania monitoringowe stanu akustycznego środowiska

- obowiązkowe przeprowadzanie pomiarów akustycznych oraz zmian wskaźników L_DWN i L_N dla dużych miast (>100 tys. mieszkańców) oraz dla dróg krajowych, autostrad

- dodatkowo badania według potrzeb

c) mapy akustyczne – art. 118 POŚ

- terminy opracowania : dla miast > 250 tys. mieszkańców – 30.06.2007r.

dla miast > 100 tys. mieszkańców – 30.06.2012r.

- część opisowa (charakterystyka obszaru, identyfikacja i charakterystyka źródeł hałasu, warunki akustyczne wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,    metody oceny, wyniki pomiarów akustycznych, liczba ludni narażonej na hałas, analiza    trendów zmian stanu akustycznego, proponowane działania ochrony przed hałasem)

- tereny zagrożone hałasem (w oparciu o wartości progowe poziomów hałasu), wymagające pilnych działań ochronnych

- część graficzna (mapa źródeł hałasu, mapa stanu akustycznego terenów, mapa przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu w odniesieniu do mpzp, mapa terenów zagrożonych hałasem, mapa efektów działań ochronnych)

d) programy ochrony akustycznej – art. 119 POŚ

- terminy tworzenia: dla miast > 250 tys. mieszkańców – 30.06.2008r.

dla miast > 100 tys. mieszkańców – 30.06.2013r.

e) obszary ograniczonego użytkowania

- zasady tworzenia zasięgów obszaru oraz warunków korzystania jak w przypadku hałasów przemysłowych